از سایه‌نویسان بشنوید

سایه‌نویسِ وی. سی اندروز، برایمان از حس‌ و حال سایه‌نویسی می‌گوید

1400/01/21

«وکیل مدافع شیطان» شاید شناخته‌شده‌ترین اثر اندرو نیدرمن، تحت اسم خودش باشد که آن‌هم ممکن است به‌واسطه فیلمی که از روی این کتاب در سال ۱۹۹۷ ساخته شد، به شهرت رسیده باشد. فیلمی به کارگردانی تیلور هکفورد، و با بازی بازیگران مشهوری چون چارلیز استرون، آل‌ پاچینو و کیانو ریوز. نیدرمن به مدت بیست‌وشش سال سایه‌نویس مجموعه کتاب‌های ویرجینیا اندروز بود. تحت نظر نیدرمن کتاب‌های اندروز به ۹۵ کشور دنیا راه پیدا کرد و ژانر نویسندگی گوتیک اندروز در ادبیات جای خودش را پیدا کرد.

 

نیدرمن که پس از مرگ اندروز، سایه‌نویسِ آثار او شد، حرف‌های زیادی در مورد کارهای اندروز دارد. او در سال ۱۹۸۶ پس از فوت اندروز با اتمام اثر «گل‌های زیرشیروانی»، برای مدتی طولانی آثار اندروز را سایه‌نویسی کرد. نیدرمن هیچ‌گاه خود اندروز را ندید، اما با اعضای خانواده اندروز در ارتباط بود و در‌واقع آن‌ها بودند که در امر سایه‌نویسیِ کتاب‌ها او را استخدام کرده بودند. همسر نیدرمن بیشتر از خودش شیفته‌ کارهای اندروز بود، فضای گوتیک آثار اندروز خیلی پیش‌تر از افول وضعیت سلامتی اندروز، توجه همسر نیدرمن را به خود جلب کرده بود. همین آشنایی سبب می‌شود که وقتی به علت بیماری شدید اندروز، نماینده‌ دفتر او پیشنهاد اتمام کتاب او را به نیدرمن می‌دهد، او هم از سایه‌نویسی اثر استقبال کند.

نیدرمن توانایی تقلید لحن و ادبیات نویسندگان دیگر را در دانشگاه و طی تمرین‌هایی مانند نوشتن به جای ویلیام فاکنر، کسب کرده بود، و در این امر استعداد زیادی هم داشت. در نتیجه وظیفه اتمام کتاب «باغ اشباح» را به عهده گرفت، مجموعه‌ای که با کتاب «گل‌های زیرشیروانی» به اوج خود رسید. در مصاحبه‌ای با رادیوی ملی NPR نیدرمن در رابطه با سختی روایت از نقطه‌نظر نویسنده زن این‌طور می‌گوید: «اولش یک‌کم عصبانی بودم، بعد با خودم گفتم ردیفه، و صبح‌ها بلند می‌شدم و با یک قیاف خیلی جدی لباس خواب  و کفش‌های پاشنه بلند زنم رو می‌پوشیدم، پشت کامپیوتر می‌نشستم و شروع به تایپ کردن می‌کردم. بعد هم زنم بیدار می‌شد و یه‌جوری نگاهم می‌کرد انگار که دیوونه‌ام.» «من برای خیلی از جزئيات کتاب‌ها روی همسرم حساب می‌کردم، حتی الان نوه‌‌های دختر دارم، و همیشه ازشون می‌پرسم که چه تکیه‌‌کلام‌هایی استفاده می‌کنن، یا چی می‌پوشن؟ یا توی موقعیت‌های مشخصی چی‌کار ممکنه بکنن.» 

سختی کار نیدرمن اما به تلاش برای فهم و بازتاب شخصیت‌های زن محدود نمی‌شود، بسیاری از شخصیت‌هایی که او در ادامه مجموعه به آن‌ها پرداخته است، شخصیت‌هایی‌اند که توسط اندروز خلق شده‌اند، و حالا در داستان‌هایی که نیدرمن مسئول نوشتن آن‌هاست به حیاتشان ادامه می‌دهند. او می‌گوید: «همیشه باید مدام به کتاب‌های اولی برگشت و یادداشت برداشت، چون قضیه به این سادگی‌ها نیست مثلا اگه شخصیتی توی آینه نگاه کنه، و من رنگ چشمش رو اشتباه بنویسم، همه‌ مخاطب‌ها حواسشون جمعه و باهام برخورد می‌کنن. توی کتاب سوم همین اتفاق افتاد  که رنگ چشم‌های یکی از شخصیت‌های حاشیه‌ای به‌جای آبی قهوه‌ای شد، همه مخاطب‌ها شروع کردند حمله کردن.»

علاوه بر این‌ها نیدرمن هم‌زمان با سایه‌نویسی آثار اندروز در حال نگارش آثار خودش هم بود. نیدرمن در رابطه با تجربه نوشتن آثار هم‌زمان با فضای بسیار متفاوت می‌گوید: «اولش به‌عنوان راه‌حل برای نوشتن هر کتاب یک سیستم مجزا گذاشتم. یک کامپیوتر برای نوشتن کتاب خودم تحت نام نیدرمن، و یکی هم برای کتاب‌های اندروز. تقریبا مجبور بودم روی صندلی چرخدار هی به سمت این کامپیوتر و اون یکی سر بخورم. یک‌کم عجیب بود. و یک‌جورهایی شبیه این بود که وقتی پشت کامپیوتر کتاب‌های اندروز می‌نشستم، روح اندروز درونم حلول می‌کرد.»

این‌ها بخش‌هایی از گره‌هایی است که سایه‌نویس‌ها طی خلق اثر به جای دیگری با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بسیاری از نویسندگان بر این عقیده‌اند که نوشتن به‌جای دیگری، تمرینی برای رهایی موقت از ساختارها و قید‌وبندهایی است که گه‌گاه منجر به حبس شدن نویسندگان در یک فضای از پیش تعیین‌شده در آثارشان می‌شود. اما سایه‌نویسی علاوه بر حرفه می‌تواند در قالب تمرینی برای نویسندگی هم باشد. تمرینی که در آن نویسنده اجازه می‌دهد تا روح دیگری درونش حلول کند. 


وی سی اندروز وکیل مدافع شیطان

دیگر مطالب سایه‌نویسی

معجزه روایت خاطرات

خاطرات انسان‌های معمولی تأثیر نامتعارفی در تاریخ دارد. در بستری که دولت‌ها و حکومت‌ها به دنبال ارائه‌ تصویر همگون از جامعه‌اند، و رسانه‌های مختلف با سیاست‌گذاری‌های گوناگون با ولع سیری‌ناپذیری با روایت وقایع آن را از آنِ خود می‌کنند تاریخ‌نگاری خرد، می‌تواند همچون مانعی در برابر جریان مسلط تاریخ‌نگاری عمل کند.


سایه‌نویسان، حیات پس از مرگ به نویسندگان هدیه می‌دهند

 بسیاری ادامه‌دار شدن انتشار تولیدات نویسندگان پس از مرگشان را چیزی ترسناک می‌دادند. اما ادامه‌دار شدن انتشار مجموعه کتاب‌ها توسط ناشران کار بسیار معمولی است. مؤلفان اکثر این مجموعه‌ها پس از مرگ نویسندگان هم سایه‌نویسان هستند. چراکه بسیاری از مجموعه‌ها تبدیل به بِرندهای موفقی برای ناشران شده‌اند و حالا حتی با از دست رفتن نویسنده‌ها هم باید ادامه پیدا کنند.


سندیکایی برای سایه‌نویسان

امروز یک می، روز جهانی کارگران است. معنای کلمه کارگر تحولات بسیاری در طول تاریخ داشته است. روز جهانی کارگر با معنای هم‌بستگی و تلاقی راه‌های بسیاری از آدم‌ها که دغدغه‌های معیشتی و سیاسی مشابه دارند گره خورده است. مفهومی که در دهه‌ اخیر بسیاری از کنش‌گران را به خود مشغول داشته، پدیده‌ای‌ است با نام کارگران یقه‌آبی قراردادی. (precarious workers) کارگرانی که در ازای مهارت ذهنی و به‌صورت پروژه‌ای مزد می‌گیرند. سایه‌نویسی در اکثر نقاط جهان، بخشی از این مفهوم است.


سایه‌نویسان و حق مالکیت معنوی

23 آوریل مصادف با سوم اردیبهشت ماه، روز جهانی کتاب و حق مالکیت معنوی است. این روز توسط یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد) نام‌گذاری شده است. در متن پیش‌رو به پیشینه‌ تاریخی این روز و اهمیت آن خواهیم پرداخت. ضمن این‌که نیم‌نگاهی به معنای فلسفه‌ حق مالکیت معنوی و اهمیت آن برای سایه‌نویسان خواهیم داشت.


راهنمای نوشتن زندگیِ قاتلان زنجیره‌ای!

دکتر آیشا اختر، یکی از نویسندگانی است که پا در دالانی ناشناخته با قاتلی زنجیره‌ای گذاشت تا بتواند برای بخشی از کتابش از مصاحبه با یکی از قاتل‌های زنجیره‌ای شناخته‌شده آمریکایی-کانادایی استفاده کند. متن پیش‌رو ترجمه‌ بخشی از تجربه این نویسنده در ساعات طولانی مصاحبه با کیت جسپرسن (Keith Hunter Jesperson) است.


سایه‌نویسی در سایه مرگ

سایه‌نویسی یا نوشتن در سایه، برحسبِ نوع کار و بنا بر انگیزه‌ سایه‌نویس و مؤلف اصلی یا سفارش‌دهنده، انواع مختلفی دارد. نوعی از سایه‌نویسی وجود دارد که به‌ندرت درباره‌اش حرفی به میان می‌آید و آن همکاری سایه‌نویس یا مؤلف اصلی است که برخلافِ اغلب نمونه‌های دیگر بدون اختیار و اراده مؤلف یا نویسنده اصلی انجام می‌گیرد و دلیل آن چیزی نیست جز مرگِ نویسنده و حفظ میراث او به دستِ سایه‌نویسان و ویراستاران، که گاه به دلیل مخیر بودن بین چاپ یا از بین بردن آثار، و صرف زمان برای جمع‌آوری و سرهم کردنِ قطعات پراکنده دست‌نوشته‌ها و نوعی دست بُردن در اثر، جایگاهی فراتر از یک ویراستار یا ناشر پیدا می‌کنند و عملا به همکار نویسنده یا سایه‌نویس تبدیل می‌شوند.


دکتر، معلم، پرستار و کتاب‌های پرفروش

یک پرستار بریتانیایی موفق شد تا در کمتر از چند هفته صد هزار نسخه از کتاب خاطراتش را به فروش برساند. این یک موج جدید در ادبیات عامه‌پسند است، آدم‌هایی که زندگی عادی خود را روایت می‌کنند. کتاب‌های خاطراتِ افراد عادی یکی از عناوین پرفروش دنیای نشر شده‌اند. معلم‌ها، دکترها و یا خانه‌دارانی که از زندگی روزمره خود می‌گویند، اقبال زیادی در بازارهای نشر جهانی پیدا می‌کنند.