سایه‌نویسان، حیات پس از مرگ به نویسندگان هدیه می‌دهند

1400/02/20

 بسیاری ادامه‌دار شدن انتشار تولیدات نویسندگان پس از مرگشان را چیزی ترسناک می‌دادند. اما ادامه‌دار شدن انتشار مجموعه کتاب‌ها توسط ناشران کار بسیار معمولی است. مؤلفان اکثر این مجموعه‌ها پس از مرگ نویسندگان هم سایه‌نویسان هستند. چراکه بسیاری از مجموعه‌ها تبدیل به بِرندهای موفقی برای ناشران شده‌اند و حالا حتی با از دست رفتن نویسنده‌ها هم باید ادامه پیدا کنند.

 

بسیاری از کتاب‌های پرفروش هم از این دست‌اند. نویسندگانی مجموعه‌ها را شروع می‌کنند، اما پس از فوت‌شان مجموعه‌ها همچنان توسط سایه‌نویسان ادامه پیدا می‌کند. رابطه مؤلف با اثر در دوران معاصر بسیار تغییر کرده است. حالا این امکان برای مؤلفان وجود دارد که پس از مرگشان هم آثاری از آنان منتشر شود، و به این واسطه تا مدت‌ها پس از مرگشان هم نام‌شان روی جلد کتاب‌های تازه به چاپ رسیده زنده بماند. این امکان با ظهور ایده سایه‌نویسی برای مؤلفان فراهم شده است.   

از نقطه‌نظر یک طرفدار کاملا طبیعی است که پس از مرگ نویسنده مورد علاقه‌تان نسبت به کتاب جدیدی که از او منتشر شده است احساسات متناقضی داشته باشید. احتمالا متوجه تغییرات بسیار کوچکی در لحن، دایره لغات و حتی روایت کلی می‌شوید. در نهایت سایه‌نویسان نمی‌توانند معجزه بکنند یا برای زنده کردن اثر نویسنده خود را به‌تمامی از میان بردارند. بعضی از نویسندگان خیلی موافق این شیوه نیستند، اما برای خیلی‌ها هم آن‌قدر مهم نیست، تا وقتی که داستان هیجان‌انگیز ادامه پیدا می‌کند، این‌که دقیقا چه کسی کلمات را نوشته است نباید خیلی هم مهم باشد. 

استیگ لارسن و مجموعه هزاره

کتاب چهارم از مجموعه هزاره نوشته‌ لارسن دقیقا یکی از همین موارد است. حالا که قرار است پنجمین کتاب از این مجموعه پس از لارسن منتشر شود، فشار زیادی بر انتشارات است که آیا این کتاب هم به خوبی کتاب «دختری با تتوی اژدها» خواهد بود؟ سایه‌نویس کتاب چهارم، دیوید لاگرکرانتس است، سایه‌نویسی که توسط خانواده لارسون برای ادامه مجموعه استخدام شده است. اسم کتاب جدید مجموعه، «دختری گیرافتاده در تار عنکبوت» است و مخاطبان زیادی در انتظار انتشار کتاب هستند که همین شوق و ذوق هم می‌تواند خوب باشد و هم بد. 

اما از طرف دیگر رمان لاگرکرانتس قرار است تا دوباره به جهان داستانی فوق‌العاده‌ای که لارسن خلق کرد، زندگی ببخشد. مرگ لارسن نزدیک به یک دهه پیش، پایان ناگهانی‌ای برای مجموعه‌ای که طرفداران بسیاری داشت، بود. مجموعه هزاره آن‌قدر پتانسیل زیادی برای ادامه دارد که در نهایت انگار چاره‌ای جز ادامه دادن مجموعه نبود. و حالا حتی پس از مرگ نام لارسن در رمان نویسنده‌های خلاقی مانند لاگرکرانتس زنده خواهد ماند.  

یان فلمینگ و جیمز باند

نویسنده‌ها می‌میرند اما میراث آن‌ها زنده می‌ماند. حتی مرگ هم نمی‌تواند جلوی ادامه‌دار شدن مجموعه‌ها را بگیرد، با این‌که نویسندگان اصلی یک اثر یا خالق یک شخصیت ممکن است از بین ‌برود. مجموعه «جیمز باند» شاهد زنده‌ این ادعاست. مرگ یان فلمینگ در سال ۱۹۶۴ هم نتوانست جلوی کتاب‌های پر‌فروش بسیاری را که در آن داستان‌های هیجان‌انگیز جاسوس انگلیسی روایت می‌شود بگیرد. نویسندگانی هم‌چون ریموند بنسون، ویلیام بوید و جان گاردنر، سایه‌نویسان تعدادی از کتاب‌های «جیمز باند» هستند. هواداران این مجموعه و تعداد زیادی از فیلم‌هایی که بر اساس کتاب‌ها ساخته شده است، هیچ‌کدام بدون یان فلمینگ نمی‌توانستند وجود داشته باشند. اما تا به امروز چهل کتاب از داستان‌های باند پس از مرگ فلمینگ منتشر شده است.  

رابرت لودلوم و جیسون بورن

اگرچه این مجموعه به سرعتِ جیمز باند به شهرت نرسید، اما مجموعه جیسون بورن هم سرنوشتی مشابه مجموعه باند داشت. نویسنده مجموعه بیست سال پیش فوت کرد. اما زندگی شخصیت محبوبی که خلق کرد پس از او هم ادامه داشت. اریک ون لاستبدر، سایه‌نویس اولین کتاب پس از مرگ لودلوم بود. شواهدی وجود دارد که لودلوم در زمان حیاتش هم قصد داشته تا ادامه مجموعه را به دست سایه‌نویسان بسپارد. اما این اتفاق پس از مرگ او افتاد. 

بسیاری سایه‌نویسی اثر ادبی را نقد می‌کنند، اما اگر از دیدگان مؤلفی که فوت شده است به سایه‌نویسی نگاه کنید، می‌تواند بسیار حرفه‌ افتخارآمیزی باشد. جایی که سایه‌نویسان باید از ماندگاری نام خودشان بگذرند تا به نام نویسنده‌ دیگری حیات دوباره ببخشند. اگر سایه‌نوسان نباشند، هواداران هرگز لذت ادامه‌دار شدن داستان محبوبشان پس از مرگ مؤلف مجموعه را نخواهند چشید.


سایه نویس مرگ نویسنده

دیگر مطالب سایه‌نویسی

تبدیل تراژدی به کتاب خاطرات

زمانی که دست به قلم نوشتن کتاب خاطراتتان می‌شوید ممکن است ندانید که می‌خواهید عنوان کتاب را چه بگذارید و یا اصلاً به‌طور خلاصه بگوید که کتاب در مورد چیست؟ در حین نوشتن به این فکر می‌کنید که حالا چه‌طور زندگی‌تان را برای مخاطب توضیح دهید. همراه شدن با تجربه‌ مخاطب فرضی‌تان در طول نوشتنِ اثر بخشی مهم از آن می‌شود. چه‌طور می‌شود اتفاقات زندگی را تبدیل به یک پیغام ساده کرد؟ این سؤال بسیار مهمی است و جواب دادن به آن شما را راهی سفری برای شناخت خودتان می‌کند.


سایه‌نویسی جنایت

در مطالب گذشته‌ ستونِ سایه‌نویسی، به تجربه‌ سایه‌نویسان در نوشتن خاطراتِ قاتلان زنجیره‌ای اشاره‌ کرده‌ایم. در این یادداشت، لیزا پولیتزر، یکی از مشهورترین سایه‌نویسانِ حوزه جنایی را معرفی خواهیم کرد.


اهمیت خاطرات در تاریخ

در این مقاله نگاه مختصری به ارتباط بین خاطرات و فهم ما از تاریخ، مخصوصا اهمیت ثبت زندگینامه از دیدگاه تاریخ‌نگاران می‌اندازم، اینکه چگونه خاطرات به تاریخ‌نگاران کمک می‌کند تا بتوانند جهانی که پیش از ما بوده است را درک کنند.


پنج دلیل برای اینکه کتاب خاطراتتان را بنویسید

کتاب خاطرات یعنی زندگی‌ات را بدهی دست کسی و بگویی که ببین این اتفاق‌هایی است که بر من گذشته و ممکن است تو هم چیزی از آن یاد بگیری. ثبت صادقانه‌ چیزی که احساس کردی و تجربه کردی. اگر بتوانید کتاب تأثیرگذاری از زندگی‌تان بنویسید، ممکن است کسی بتواند بدون اینکه مجبور باشد همان چیزها را زندگی کند از زندگی شما درس بگیرد.


معجزه روایت خاطرات

خاطرات انسان‌های معمولی تأثیر نامتعارفی در تاریخ دارد. در بستری که دولت‌ها و حکومت‌ها به دنبال ارائه‌ تصویر همگون از جامعه‌اند، و رسانه‌های مختلف با سیاست‌گذاری‌های گوناگون با ولع سیری‌ناپذیری با روایت وقایع آن را از آنِ خود می‌کنند تاریخ‌نگاری خرد، می‌تواند همچون مانعی در برابر جریان مسلط تاریخ‌نگاری عمل کند.


سندیکایی برای سایه‌نویسان

امروز یک می، روز جهانی کارگران است. معنای کلمه کارگر تحولات بسیاری در طول تاریخ داشته است. روز جهانی کارگر با معنای هم‌بستگی و تلاقی راه‌های بسیاری از آدم‌ها که دغدغه‌های معیشتی و سیاسی مشابه دارند گره خورده است. مفهومی که در دهه‌ اخیر بسیاری از کنش‌گران را به خود مشغول داشته، پدیده‌ای‌ است با نام کارگران یقه‌آبی قراردادی. (precarious workers) کارگرانی که در ازای مهارت ذهنی و به‌صورت پروژه‌ای مزد می‌گیرند. سایه‌نویسی در اکثر نقاط جهان، بخشی از این مفهوم است.


سایه‌نویسان و حق مالکیت معنوی

23 آوریل مصادف با سوم اردیبهشت ماه، روز جهانی کتاب و حق مالکیت معنوی است. این روز توسط یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد) نام‌گذاری شده است. در متن پیش‌رو به پیشینه‌ تاریخی این روز و اهمیت آن خواهیم پرداخت. ضمن این‌که نیم‌نگاهی به معنای فلسفه‌ حق مالکیت معنوی و اهمیت آن برای سایه‌نویسان خواهیم داشت.