دکتر، معلم، پرستار و کتاب‌های پرفروش

1399/12/23

یک پرستار بریتانیایی موفق شد تا در کمتر از چند هفته صد هزار نسخه از کتاب خاطراتش را به فروش برساند. این یک موج جدید در ادبیات عامه‌پسند است، آدم‌هایی که زندگی عادی خود را روایت می‌کنند. کتاب‌های خاطراتِ افراد عادی یکی از عناوین پرفروش دنیای نشر شده‌اند. معلم‌ها، دکترها و یا خانه‌دارانی که از زندگی روزمره خود می‌گویند، اقبال زیادی در بازارهای نشر جهانی پیدا می‌کنند.

 

کریستی واتسون حتی تصورش را هم نمی‌کرد که روزی بتواند کتابی در رابطه با شغلش یعنی پرستاری بنویسند، چه برسد به این‌که خاطراتش را روایت کند. او می‌گوید: «فکر نمی‌کردم که زندگی‌ام برای کسی خارج از محدوده نزدیکانم جالب باشد.» 

پس از بیست سال راه رفتن در راهروهای بیمارستان بخش کودکان، واتسون خاطرات زیادی برای بازگو کردن داشت. نجات دادن بیماری که قلبش ایستاده بود، خواندن نامه‌ای که پسری به پدر و مادر کودک مرده‌ای که اعضای بدنش به او اهدا شده بود، و غیره. 

مدت زمان کمی بعد از فوت پدرش بر اثر سرطان، واتسون به کار برمی‌گردد و با دیدن یکی از بیمارهایش زیر گریه می‌زند؛ «او همان پیژامه‌هایی را به پا داشت که پدرم همیشه می‌پوشید.» کریستی به صورت مدام خاطراتش را ثبت می‌کرد. و همین خاطرات بودند که پس از مدتی تبدیل به کتاب «زبان مهربانی: داستان یک پرستار» شدند. همان کتابی که صد هزار نسخه از آن در چند هفته به فروش رسید. اما کتاب واتسون یک استثنا نیست، این ژانر از کتاب‌ها موج جدید فراگیری است. نکته جالب این است که به نظر می‌رسد زندگی سلبریتی‌ها و افراد مشهور مثل قدیم خواهان ندارند. حالا نوبت معلم‌ها، نگهبانان زندان، خدمتکاران، سربازها و حتی کافه‌چی‌هاست که مرکز توجه باشند. 

در سال ۲۰۱۹ کتاب‌های خاطرات در بریتانیا رشد ۴۲ درصدی داشته‌اند، یعنی فروش آن‌ها به عددی نزدیک به 2.5 میلیون رسیده است. و بخش اعظمی از این عدد متعلق به کتاب‌های خاطرات افراد معمولی است. واتسون ۴۲ ساله می‌گوید: «اصلا انتظارش را نداشتم.» همزمان که در بیمارستان به‌عنوان پرستار مشغول به کار است، واتسون به انتشار دو رمان دیگر فکر می‌کرد، او به پیشنهاد مشاورش تصمیم می‌گیرد داستان زندگی خودش را بنویسد. «چون این کتاب در مورد خودم، داستان زندگی‌ام، و پدرم بود فکر می‌کنم خیلی طبیعی از کار درآمد، چون به‌جای این‌که مغزم داستان‌ها را روایت کند، قلبم راوی آن‌ها بود.» 

یک ناشر در رابطه با این موج جدید این‌طور می‌گوید: «سلبریتی‌ها دیگر آن‌قدر هم جذاب و الهام‌برانگیز نیستند، مردم دلشان نمی‌خواهد جای آن‌ها باشند. مخاطب‌ها داستان‌های زندگی مردم معمولی‌ای را می‌خواهند که می‌شود به‌درستی آن‌ها اعتماد کرد.» به همین دلیل هم معتقد است که دنیای نشر تمایل بیشتری به کتاب‌های ناداستان پیدا کرده است. 

نام کریستی واتسون حالا کنار نام آدم‌هایی مانند میشل اوباما پشت ویترین مغازه‌ها دیده می‌شود. کریستی معتقد است که فضای خلق‌شده توسط شبکه‌های اجتماعی هم در به وجود آمدن این نوع از درخواست تأثیرگذار بوده است، چرا‌که عطش بینندگان برای دنبال کردن سلبریتی‌ها در این فضاها کم می‌شود. 

در همین فهرست کتاب‌های پرفروش خاطرات، بعد از نام کریستی واتسون به نام یک سرباز سابق بر می‌خوریم: انت میدلتون.

خاطرات میدلتون با عنوان «اولین مرد وارد می‌شود». این سرباز سابق که تخصصش تیراندازی با اسنایپر بوده است، به جرم اهانت به دو پلیس دیگر در سال ۲۰۱۴ یک سال را در زندان می‌گذراند. همین اتفاق هم پایان کارش با ارتش را رقم می‌زند. میدلتون که کودکی و نوجوانی سختی داشته است، تبدیل به مرد سرسختی در بزرگسالی می‌شود. ارتش انتقادات زیادی را به کتاب خاطرات میدلتون وارد می‌داند، با این حال میدلتون می‌گوید همکارانش در ارتش حمایتش می‌کردند چرا‌که این کتاب به‌نوعی تبدیل به صدای آن‌ها هم شده بود. میدلتون می‌گوید: «همکارانم به من می‌گفتند که تو به مردم نشان دادی که ما هم پدران، فرزندان و خانواده‌های کسانی هستیم، نه ماشین‌های جنگنده. ما هم به دنبال زندگی معمولی‌ای هستیم.» به نظر می‌رسد بخشی از شهرتی که کتاب‌هایی مانند خاطرات میدلتون و خاطرات مت هیگ «دلایلی برای زنده ماندن» که در مورد دست‌و‌پنجه نرم کردن با افسردگی است، وامدار لحظه‌های عاطفی‌ای است که این داستان‌ها برای مخاطب‌ها رقم می‌زنند. 

مارک بورکوفسکی متخصص روابط عمومی می‌گوید: «قهرمانان جدید مردم عادی هستند، چرا‌که سلبریتی‌های بسیاری ما را از خودشان ناامید کرده‌اند.» البته معتقد است که در نهایت این بازار کتاب است که علایق را تربیت می‌کند. اما اگر برگردیم به داستان واتسون، او می‌خواهد پرستاری را کنار بگذارد و نویسندگی را ادامه دهد. او می‌گوید: «پرستارها، معلم‌ها، کارگرها ممکن است آدم‌های معمولی‌ای باشند اما کارهای فوق‌العاده‌ای انجام می‌دهند. و مسئله درگیر شدن با داستان کسی است که چیزی را از سر گذرانده و حالا آن‌را روایت می‌کند.»

 

* آن‌چه خواندید ترجمه‌ آزادی از بخشی از مقاله‌ای با همین نام است که در مجله اینترنتی گاردین، سال ۲۰۱۹ منتشر شده است.


سایه‌نویسی زندگینامه‌نویسی

دیگر مطالب سایه‌نویسی

معجزه روایت خاطرات

خاطرات انسان‌های معمولی تأثیر نامتعارفی در تاریخ دارد. در بستری که دولت‌ها و حکومت‌ها به دنبال ارائه‌ تصویر همگون از جامعه‌اند، و رسانه‌های مختلف با سیاست‌گذاری‌های گوناگون با ولع سیری‌ناپذیری با روایت وقایع آن را از آنِ خود می‌کنند تاریخ‌نگاری خرد، می‌تواند همچون مانعی در برابر جریان مسلط تاریخ‌نگاری عمل کند.


سایه‌نویسان، حیات پس از مرگ به نویسندگان هدیه می‌دهند

 بسیاری ادامه‌دار شدن انتشار تولیدات نویسندگان پس از مرگشان را چیزی ترسناک می‌دادند. اما ادامه‌دار شدن انتشار مجموعه کتاب‌ها توسط ناشران کار بسیار معمولی است. مؤلفان اکثر این مجموعه‌ها پس از مرگ نویسندگان هم سایه‌نویسان هستند. چراکه بسیاری از مجموعه‌ها تبدیل به بِرندهای موفقی برای ناشران شده‌اند و حالا حتی با از دست رفتن نویسنده‌ها هم باید ادامه پیدا کنند.


سندیکایی برای سایه‌نویسان

امروز یک می، روز جهانی کارگران است. معنای کلمه کارگر تحولات بسیاری در طول تاریخ داشته است. روز جهانی کارگر با معنای هم‌بستگی و تلاقی راه‌های بسیاری از آدم‌ها که دغدغه‌های معیشتی و سیاسی مشابه دارند گره خورده است. مفهومی که در دهه‌ اخیر بسیاری از کنش‌گران را به خود مشغول داشته، پدیده‌ای‌ است با نام کارگران یقه‌آبی قراردادی. (precarious workers) کارگرانی که در ازای مهارت ذهنی و به‌صورت پروژه‌ای مزد می‌گیرند. سایه‌نویسی در اکثر نقاط جهان، بخشی از این مفهوم است.


سایه‌نویسان و حق مالکیت معنوی

23 آوریل مصادف با سوم اردیبهشت ماه، روز جهانی کتاب و حق مالکیت معنوی است. این روز توسط یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد) نام‌گذاری شده است. در متن پیش‌رو به پیشینه‌ تاریخی این روز و اهمیت آن خواهیم پرداخت. ضمن این‌که نیم‌نگاهی به معنای فلسفه‌ حق مالکیت معنوی و اهمیت آن برای سایه‌نویسان خواهیم داشت.


راهنمای نوشتن زندگیِ قاتلان زنجیره‌ای!

دکتر آیشا اختر، یکی از نویسندگانی است که پا در دالانی ناشناخته با قاتلی زنجیره‌ای گذاشت تا بتواند برای بخشی از کتابش از مصاحبه با یکی از قاتل‌های زنجیره‌ای شناخته‌شده آمریکایی-کانادایی استفاده کند. متن پیش‌رو ترجمه‌ بخشی از تجربه این نویسنده در ساعات طولانی مصاحبه با کیت جسپرسن (Keith Hunter Jesperson) است.


از سایه‌نویسان بشنوید

«وکیل مدافع شیطان» شاید شناخته‌شده‌ترین اثر اندرو نیدرمن، تحت اسم خودش باشد که آن‌هم ممکن است به‌واسطه فیلمی که از روی این کتاب در سال ۱۹۹۷ ساخته شد، به شهرت رسیده باشد. فیلمی به کارگردانی تیلور هکفورد، و با بازی بازیگران مشهوری چون چارلیز استرون، آل‌ پاچینو و کیانو ریوز. نیدرمن به مدت بیست‌وشش سال سایه‌نویس مجموعه کتاب‌های ویرجینیا اندروز بود. تحت نظر نیدرمن کتاب‌های اندروز به ۹۵ کشور دنیا راه پیدا کرد و ژانر نویسندگی گوتیک اندروز در ادبیات جای خودش را پیدا کرد.


سایه‌نویسی در سایه مرگ

سایه‌نویسی یا نوشتن در سایه، برحسبِ نوع کار و بنا بر انگیزه‌ سایه‌نویس و مؤلف اصلی یا سفارش‌دهنده، انواع مختلفی دارد. نوعی از سایه‌نویسی وجود دارد که به‌ندرت درباره‌اش حرفی به میان می‌آید و آن همکاری سایه‌نویس یا مؤلف اصلی است که برخلافِ اغلب نمونه‌های دیگر بدون اختیار و اراده مؤلف یا نویسنده اصلی انجام می‌گیرد و دلیل آن چیزی نیست جز مرگِ نویسنده و حفظ میراث او به دستِ سایه‌نویسان و ویراستاران، که گاه به دلیل مخیر بودن بین چاپ یا از بین بردن آثار، و صرف زمان برای جمع‌آوری و سرهم کردنِ قطعات پراکنده دست‌نوشته‌ها و نوعی دست بُردن در اثر، جایگاهی فراتر از یک ویراستار یا ناشر پیدا می‌کنند و عملا به همکار نویسنده یا سایه‌نویس تبدیل می‌شوند.