۶ فرد مشهوری که کتاب‌هایشان سایه‌نویسی شده

اچ.پی.لاوکرفت(سمت راست)، هر هودینی (سمت چپ)
ساینا مقصودی
1399/11/12

اگر اخبار افراد مشهور را دنبال کرده باشید، با بحث‌های حول محور کتاب‌هایی که نوشته‌اند هم آشنا هستید. هر از چندگاهی این سوال پیش می‌آید که آیا مثلا واقعا پاریس هیلتون کتابی که منتشر کرده است را خودش نوشته است؟ یا جی اف کی در زمان سناتوری، کی زمان این را پیدا کرد که کتابی را بنویسد و منتشر کند؟ نوشتن کتاب خاطرات کار بسیار زمان‌بری است، اما فارغ از مسئله زمان مهارت نوشتن هم چیزی نیست که با آن به دنیا بیاییم. نوشتن کتاب خاطراتی که بتواند بخش قابل توجهی از بازار را به خود تخصیص دهد، نیاز به نویسندگان زبردستی دارد.

 

جواب دادن به این سوال که آیا فرد مشهوری که اصولا به مهارت نویسنده بودنش مشهور نیست کتابش را خودش را نوشته است یا نه، کار ساده‌ای نیست. همان‌طور که پیش از این در همین ستون مطرح شد، در بسیاری موارد سایه‌نویس‌ها قراردادهایی امضا می‌کنند که حق مالکیت بر اثر را از آن‌ها سلب می‌کند. اما در بسیاری موارد، یا مالک اثر اشاره‌ای به سایه‌نویس می‌کند یا گپ و گفت‌های خصوصی به گوش دیگرانی می‌رسد که به مطرح کردن این بحث‌ها در فضاهای عمومی علاقه‌ ویژه‌ای دارند. به هر طریق بعضی از این اطلاعات از شایعه تبدیل به خبر می‌شوند، از میان فهرست بلندبالایی که در صفحات گوناگون وب وجود دارد، چند نفر از این افراد که در ایران هم شناخته شده‌اند را معرفی می‌کنیم.

 

۱.گوئینت پلترو

پلترو را با فیلم‌های بسیاری که در هالیوود بازی کرده است می‌شناسیم، از میان این فیلم‌ها «انتقام جویان» Avengers و «شکسپیر عاشق» Shakespeare in Love توجه بسیاری را به خود جلب کردند. او در سال ۲۰۱۱ کتاب آشپزی‌ای با عنوان «دخترِ پدرم» منتشر کرد که با اقبال بسیاری روبرو شد. اگرچه پلترو مستقیما چیزی در ارتباط با سایه‌نویسی شدن کتاب نگفته است، اما در گفتگویی با «نیویورک تایمز» اذعان کرد که کتاب با کمک نویسنده‌ای به اسم جولیا تورشان، نوشته شده است. جولیا تورشان نویسنده آمریکایی است که کتاب‌های چاپ شده بسیاری در زمینه آشپزی دارد.

 

۲. پاملا اندرسون

بازیگر آمریکایی-کانادایی سریال «نجات غریق» است، که در بخش‌هایی از «فیلم‌ ترسناک ۳» Scary Movie هم بازی کرده. جالب است بدانید که در جریان دستگیری جولیان آسانژ، بنیان‌گذار ویکی‌لیکس، پاملا اندرسون به صورت عمومی از جولیان آسانژ و پروژه ویکی لیکس دفاع کرده و گفته است که بخش زیادی از داشتن آزادی بیان در ایالات متحده مدیون پروژه ویکی لیکس است. اندرسون تا به امروز دو کتاب منتشر کرده است «ستاره» و «طرفدار ستاره» که در هر دو مورد هم اعلام کرده که کتاب‌ها با همکاری اریک شاو کوین نوشته شده است.

 

۳. لورا بوش

همسر بوش پسر، از سال‌ ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹ بانوی اول ایالات متحده بود. در مطلب پیش هم به کتاب خاطرات لورا بوش اشاره‌ای کردیم. او کتاب خاطراتش را با کمک لایریک وینیک (Lyric Winik) نوشته است، به گفته‌ی خودش، خاطرات از آن اوست اما وینیک کسی بوده است که آن‌ها را به نثر درآورده است.

 

۴. هیلاری داف

خواننده و بازیگر آمریکایی به تازگی علاقه زیادی به انتشار رمان پیدا کرده است، البته نام سایه‌نویس آثارش محفوظ است اما هیلاری داف گفته است که چون دیکته خوبی ندارد، مجبور شده است که برای نوشتن کتاب هایش کمک بگیرد.

 

۵. جان. اف. کندی

کتاب رئیس‌جمهور آمریکا «پرونده‌هایی در شهامت» زمانی نوشته شد که کندی هنوز سناتور ماساچوست بود، و برنده جایزه پولیتزر شد. اگرچه کندی هرگز به داشتن سایه‌نویس اشاره‌ای نکرد، اما سال‌ها بعد از مرگش، تد سورنسن، مشاور دیرینه و کسی که سخنرانی‌های کندی رو برای او می‌نوشت در خاطراتش به سایه‌نویسی این کتاب هم اشاره کرد. البته شایان ذکر است که چیزی که در کارنامه سورنسن همیشه باقی می‌ماند، نه کتاب کندی که عنوان یکی از بزرگ‌ترین و تاثیرگذارترین سخنرانی‌نویس‌های تاریخ سیاسی امریکاست.

 

۶. هری هودینی

اچ.پی لاوکرفت، نویسنده تازه‌کاری بود که داشت برای خودش شهرتی در نوشتن داستان‌های فراطبیعی و سورئال دست و پا می‌کرد. اما شهرت هری هودینی خیلی بیشتر از او بود. داستان کوتاهی در می ۱۹۲۴ منتشر شد با نام «در اعماق اهرام» که بعدها بیشتر به نام «زندانی شده با فرعون» شناخته شده. اگر نام این داستان را جستجو کنید خواهید دید که مولفان اثر اچ پی لاوکرفت با همکاری هری هودینی نوشته شده است. اما داستان در ابتدا به سفارش هودینی توسط لاوکرفت سایه‌نویسی شد. امروزه احتمالا در ایران شهره لاوکرفت بسیار بیشتر از هری هودینی است. اما هودینی در آن‌ سال‌ها، مردی مشهور بود که با دست‌های زنجیر شده در سایه‌ها می‌خزید و یا به اعماق آب می‌رفت و با رکوردهایی باور نکردنی در باز کردن زنجیرهایش آمریکایی‌ها و سپس دنیا را به حیرت می‌انداخت.

 


افراد مشهور کتاب خاطرات سایه نویسی

دیگر مطالب سایه‌نویسی

معجزه روایت خاطرات

خاطرات انسان‌های معمولی تأثیر نامتعارفی در تاریخ دارد. در بستری که دولت‌ها و حکومت‌ها به دنبال ارائه‌ تصویر همگون از جامعه‌اند، و رسانه‌های مختلف با سیاست‌گذاری‌های گوناگون با ولع سیری‌ناپذیری با روایت وقایع آن را از آنِ خود می‌کنند تاریخ‌نگاری خرد، می‌تواند همچون مانعی در برابر جریان مسلط تاریخ‌نگاری عمل کند.


سایه‌نویسان، حیات پس از مرگ به نویسندگان هدیه می‌دهند

 بسیاری ادامه‌دار شدن انتشار تولیدات نویسندگان پس از مرگشان را چیزی ترسناک می‌دادند. اما ادامه‌دار شدن انتشار مجموعه کتاب‌ها توسط ناشران کار بسیار معمولی است. مؤلفان اکثر این مجموعه‌ها پس از مرگ نویسندگان هم سایه‌نویسان هستند. چراکه بسیاری از مجموعه‌ها تبدیل به بِرندهای موفقی برای ناشران شده‌اند و حالا حتی با از دست رفتن نویسنده‌ها هم باید ادامه پیدا کنند.


سندیکایی برای سایه‌نویسان

امروز یک می، روز جهانی کارگران است. معنای کلمه کارگر تحولات بسیاری در طول تاریخ داشته است. روز جهانی کارگر با معنای هم‌بستگی و تلاقی راه‌های بسیاری از آدم‌ها که دغدغه‌های معیشتی و سیاسی مشابه دارند گره خورده است. مفهومی که در دهه‌ اخیر بسیاری از کنش‌گران را به خود مشغول داشته، پدیده‌ای‌ است با نام کارگران یقه‌آبی قراردادی. (precarious workers) کارگرانی که در ازای مهارت ذهنی و به‌صورت پروژه‌ای مزد می‌گیرند. سایه‌نویسی در اکثر نقاط جهان، بخشی از این مفهوم است.


سایه‌نویسان و حق مالکیت معنوی

23 آوریل مصادف با سوم اردیبهشت ماه، روز جهانی کتاب و حق مالکیت معنوی است. این روز توسط یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد) نام‌گذاری شده است. در متن پیش‌رو به پیشینه‌ تاریخی این روز و اهمیت آن خواهیم پرداخت. ضمن این‌که نیم‌نگاهی به معنای فلسفه‌ حق مالکیت معنوی و اهمیت آن برای سایه‌نویسان خواهیم داشت.


راهنمای نوشتن زندگیِ قاتلان زنجیره‌ای!

دکتر آیشا اختر، یکی از نویسندگانی است که پا در دالانی ناشناخته با قاتلی زنجیره‌ای گذاشت تا بتواند برای بخشی از کتابش از مصاحبه با یکی از قاتل‌های زنجیره‌ای شناخته‌شده آمریکایی-کانادایی استفاده کند. متن پیش‌رو ترجمه‌ بخشی از تجربه این نویسنده در ساعات طولانی مصاحبه با کیت جسپرسن (Keith Hunter Jesperson) است.


از سایه‌نویسان بشنوید

«وکیل مدافع شیطان» شاید شناخته‌شده‌ترین اثر اندرو نیدرمن، تحت اسم خودش باشد که آن‌هم ممکن است به‌واسطه فیلمی که از روی این کتاب در سال ۱۹۹۷ ساخته شد، به شهرت رسیده باشد. فیلمی به کارگردانی تیلور هکفورد، و با بازی بازیگران مشهوری چون چارلیز استرون، آل‌ پاچینو و کیانو ریوز. نیدرمن به مدت بیست‌وشش سال سایه‌نویس مجموعه کتاب‌های ویرجینیا اندروز بود. تحت نظر نیدرمن کتاب‌های اندروز به ۹۵ کشور دنیا راه پیدا کرد و ژانر نویسندگی گوتیک اندروز در ادبیات جای خودش را پیدا کرد.


سایه‌نویسی در سایه مرگ

سایه‌نویسی یا نوشتن در سایه، برحسبِ نوع کار و بنا بر انگیزه‌ سایه‌نویس و مؤلف اصلی یا سفارش‌دهنده، انواع مختلفی دارد. نوعی از سایه‌نویسی وجود دارد که به‌ندرت درباره‌اش حرفی به میان می‌آید و آن همکاری سایه‌نویس یا مؤلف اصلی است که برخلافِ اغلب نمونه‌های دیگر بدون اختیار و اراده مؤلف یا نویسنده اصلی انجام می‌گیرد و دلیل آن چیزی نیست جز مرگِ نویسنده و حفظ میراث او به دستِ سایه‌نویسان و ویراستاران، که گاه به دلیل مخیر بودن بین چاپ یا از بین بردن آثار، و صرف زمان برای جمع‌آوری و سرهم کردنِ قطعات پراکنده دست‌نوشته‌ها و نوعی دست بُردن در اثر، جایگاهی فراتر از یک ویراستار یا ناشر پیدا می‌کنند و عملا به همکار نویسنده یا سایه‌نویس تبدیل می‌شوند.